هاو ئاهەنگبون و پەیوەستبون بەنەتەوەو خاکێکەوە دەمانخاتە سەر ڕێچکەیەک بەدوای تێپەڕ بوونی مێژووی کۆندا چەندین خاڵی وەچەرخان ویادەوەرییبەجێ بمێنێت، کەهەندێک لەویادانە دەبێتە ڕوانگەیەک بۆ بەخۆدا چونەوەو گۆڕانکاریی لەخودداتا دەگاتە بیرکردنەوە و ڕۆچوون بەهەموولق وپەلەکانداوگەیشتن بەڕەگ وبەوخاکەی کەدەقەمێژوو یەکەو ڕوداوەکەی بەشێوەیەکی واقیعی تیادا چەسپاوە.

لێرەدا یادێک هەیە یادێکە هەریەکەمان بەشێوازێک وبەجۆرە هەڵسەنگاندنێک بیری لێدەکەینەوە ویادی دەکەینەوە ،ئەویش یادوجەژنی نەورۆزە.. نەورۆز یادێکە سەروەریی وئازادیی مرۆڤەکانی تیایە ودەربازبوونە لەکۆتی دیلایەتی وژێر دەستەیی مرۆڤەکان وهەڵهاتنی خۆرێکی تازەیە لەڕۆژێکی نوێدا، شکانەوەی دڕکی جەورو ستەمی دەسەڵاتە خوێنمژەکان و ڕەوانەوەو گەشەکردنەوەی خونچەی ئومێدی سەرکەوتنە.

هەشمانە وابیردەکاتەوە کەدەبێت نەورۆز یادێک بێت بۆ دەسپێکردنەوەی سروشت وبڕانەوەی سەختی سەرمای زستان و بوژانەوەی سروشتی جوانی بەهار.

ڕەنگە هەبێت تەنیا وەک یادێکی ڕۆتین بیری لێبکاتەوە و هەرزوو بیگوزەرێنێت وهێندە بەلایەوە گرنگ نەبێت کەئەمە چییە و نەورۆز کامەخاڵی وەچەرخانە لەمێژووی مرۆڤایەتیدا؟ بەهەر حاڵ مێژوو زۆرە ڕوداو زۆرە، زووش تێدەپەڕن .هەندێکیان بەخێرایی دەڕۆن، لەبەر ئەوەی ناکرێت چاوەکانی سەرنج وتێڕوانین بەکزی یان بەهێواشی سەیری واقیعەکانی بکەن ،چونکە هەموو کەسێک تا دەگاتە هەموو کۆمەڵگا یەک بەمێژووە کەیدا دەناسرێتەوە ،خۆی دەناسێت، واتا ئەگەرمێژووت نەبوو خاوەنی هیچ نیت وکائینێکی بێ ناو ناو نیشانیت.

بەپێچەوانەوە ئەگەر مێژووت هەبوو خاوەنی خۆیت وخاوەنی ناسنامەو جێگەی شانازیت بۆخۆت و هەرکەسێکی دیکە. بەمێژوودا لە دایکبوونی نەتەوەکەت و سەروەریەکانت دەناسرێیتەوە .نەورۆز ئەوجەژنەیە زۆر لە ئەدیبان وشاعیران وەک سمبۆڵێکی جوان و ڕازاوە وشاجوانێکی دەگمەن لەسەریان نووسیوە وماکیاژی جوانیەکانیان کردووە لێکۆڵینەوەیان لەسەرکردووە. بەڵام باشتر وایە بچینەوە بۆمێژوویەکی زۆر کۆن و دوور ،کاتێک کە زەوی دروسبووە ،پێش ئەوەی مرۆڤەکان و کائینەکانی دیکە لە سەرزەوی نیشتەجێبن ، ماوەی دروستبونی زەوی و ئاسمان شەش ڕۆژوشەوی خایاندووە

 لەپەڕتوکەکەی ئاینی زەردەشتدا "ئاڤێستا" ئەوە هاتووە خوداکەی زەردەشت "ئاهورامەزدا"لەشەش خولدا ئاسمان وخۆرو ئاو زەوی وزیندەوەر ومرۆڤی درووستکردووە.قۆناغی مرۆڤ ئاشنابوونی بووە بە سرووشتە تازەیە و ڕۆژێکی تازەبۆژیان. بەم بۆنەیەوە مرۆڤ هەموو ساڵێک لەیادی ڕۆژی دابەزینی بۆناو گەمەی ژیان جەژنێکی قەشەنگی گێڕاوە ،بەپێی ساڵنامەکەی زەردەشت هەرخولێک لەشەش خولی پڕۆسەی، خەلق بەچەند ڕۆژێک تەواوبووە کۆی ڕۆژەکانی "۳٦۰"ڕۆژ تەواو دەکات ، ئەم ژمارەیەش تەمەنی ساڵ پێکدێنێت ،زەردەشتییەکان ئەم ژمارەیان دابەشکردووە بەسەر دوانزەمانگدا کەهەر مانگەی "۳۰"ڕۆژی بەردەکەوێت بەم شێوەیە دەوری ساڵیان لەدوانزەمانگی "۳۰" ڕۆژیدا پێکهێنا، ڕۆژی زیادەشیان داوەتەسەر تا تەمەنی ساڵ ببێتە"۳٦٥" ڕۆژ. بەم پێنج ڕۆژەزیادەیان وتووە پێنجەمیی "هێژک" بەعەرەبی پێیدەوترێت "خمسە مسرقە" واتەپێنجەمی دزراو ناوی هەرمانگێک بەناوی یەکێک "ئەمشاسپێدان" وفریشتە پچوک ویەزدانەکانەوە دیاری کراوە .

لێرەدا پێویستە بزانین لە سەردەمی ئاڤێستادا واژەی "شەممە"کەواژەیەکی بابلی وکلدانییە سەر بەخێزانی سامییە تێکەڵ بەخێزانی هیندۆئێرانی نەببوو،ک ەزوبانی ئاڤێستا لقێکی سەرەکی ئەم زوبانەیە. هەرواله ساڵنامەکەی زەردەشتیدا،سەرتای ساڵ بەهاتنی وەرزی بەهار دەستپێدەکات دەکەوێتە فەروەردینەوە. "فەروەردین" یەکێکە لەحەوت ئەمشا سپێدانەکانی ئاهورامەزدا.. لەیەکەم ڕۆژی ئەم مانگەوە تاڕۆژی شەمەی جەژنێکی تێدەکەوێت پێی دەوترێت جەژنی نەورۆز کەڕێکەوتی دروستبوونی خولی مرۆڤ دەکات.. لەم کاتەدا سروش بەجوانی خۆی دەژیێتەوە زەحمەت وسەختی زستان بەسەر دەچێت، هەربۆیە لە ڕۆژگارە کۆنەکاندا جەژنی نەورۆز شێوازێکی ئاینی بەخۆیەوە گرتبوو لەڕێزلێنان وپەرستن بۆخواوەند "ئاهورامەزدا" وەک کردنەوەی ئاگر لەسەر سەکۆو شوێنە بەرزەکاندا، چونکەئاگر"ئاترا" بەهێماو جەوهەری ئاهورامەزدا سەیر دەکرا لە سەر زەوی ،هەر بۆیە دەیبینین ووشەی جەژن لە "یەز - یەژن" هاتووە کەواژەیەکی ئاڤێستاییە وبەواتای پەرستن وستایش دێت.. هەرچەندە ئەم باسە ئەوە ناگەیەنێت جەژنی نەورۆز لەسەردەمی ئاڤێستاوە سەری هەڵدابێت، بەڵک وئەگەر چاوێک بەمیتۆلۆژی هۆزەکانی کوردو ڕەگەزەکانی دیکەی نەژادی ،هندۆ ئەوروپیدا بگەڕێین ،بۆمان دەردەکەوێت کەجەژنی نەورۆز جەژنێکی کۆنی ئەوهۆزو ڕەگەزەهیندۆ ئەوروپیانە بووە هەر لە ناوچەکانی زاگرۆس وخاکی مادو ئەفغانستان وهیندوستان ژیاون .لەساڵی" ۳۳٥" پ-ز فەیلەسووفی یۆنانیی [دیوجین سینوبی] کە ناسراوە بە "دیوجینی کەلبی" باسی جەژنێکی سه یرو سەمەرە بۆئەسکەندەری مەکدۆنی دەگێڕێتەوە کەلەخاکی مادیا یان "ماد" هەمووساڵێک خەڵکی ئەوخاکە جەژنێکی زۆرسەیرو سەمەرە دەگێڕن وچەندڕۆژێ دەخایەنێت و پێیدەڵێن جەژنی"ساکیا" .

بەهەرحاڵ ئێمەی کوردیش نەورۆز بەگێڕانەوەی چیرۆکێکی ئەفسانەیی باس دەکەین کەڕۆژگارێک دەردەخات لەجەورو ستەم وخوێن مژین وبەگژاچونەوەو سەرهەڵدان ورابوونی هێزی ژێر دەستەیی بەسەر هێزی سەر دەستەو ستەمدا..... ئێمەش وەکو کورد وەک نەتەوەیەک حەقی خۆمانە کەشانازی بەنەورۆزو ئەم ڕۆژەپیرۆزە بکەین ؟وئەدیبان وڕوناکبیرانمان جێ پەنجەی خۆیان خستۆتە سەرئەم یادە...ئەوەتا پیرەمێردی شاعیرو فەیلە سووف "حاجی تۆفیق" بەشێوازێکی زۆر سەنجڕاکێش خەڵکانی لەسەرگردی مامەیارە وەکۆکردۆتەوە بەدەم خواردن وئاهەنگە و ئاگرکردنە وەئەم مێژووەی دوپاتکردۆتەوە زیندووی کردۆتەوە کەلای ئێمەش کوردیش کردنەوەی ئاگرو مەشخەڵ وەک ڕەمزێکە بۆڕەواندنەوەی سەختیی سەرماو تەموو مژی زستان هەروەکو لەبیرچونەوەی ڕۆژە نەهامەتیەکانی مرۆڤایەتی وبڵێسەدانە بەمەشخەڵی ئازادبوون لەڕۆژێکی نوێداکەخونچەکان و گەڵادارەکان گژ وگیاو ژیان دەبێت بگەشێتەوە مژدەی ژیانێکی خۆش لەسروشتێکی بەهاری ڕازاوەدا بهێنێت..

بابەتی زیاتر

سەرجەم مافەکانی پارێزراوە KNA . Copyright 2020 - Knanews.net ©