زۆر جار گوێبیستی دەستەواژەی هێرشی ئەلیكترۆنی دەبین و تەنیا سەرنج دەخرێتە سەر كاریگەرییەكەی، هەندێك جاریش بەهۆی لاوازیی هێرشەكەوە بە هەند وەرناگیرێت، كەچی هەندێك لەو هێرشانە پێویستیان بە بودجەی گەورە و ئامادەسازی و كاتێكی زۆر هەیە، ژمارەیەكی زۆر هاككەرز و تەكنیكاری كۆمپیۆتەر بەشداری تیادا دەكەن، هەندێكجار حكوومەتەكان سەرپەرشتی دەكەن.


چەتەیی ئەلیكترۆنی پرۆسەیەكی ئاڵۆزە، بریتییە لە سوودبینین لە بۆشایی یان كەلێنێكی تەناهی لە سیستمی كۆمپیۆتەر بە شێوەیەكی نایاسایی، كاتێك هێرشبەر كار لەسەر گۆڕینی داتاكان یان دزین یان شێواندنیان یان هەر زیانگەیاندنێكی تر  دەكات.


لە راپۆرتێكی ماڵپەڕی " Hackernoon"ی ئەمەریكی، جولیان مۆری، نووسەر ئاماژە دەكات كە چەند جۆرێك هێرشی ئەلیكترۆنی هەیە و شێواز و ئامرازی جیاوازیان تیادا بەكار دێت، لەوانە پەكخستنی خزمەتگوزاری (DDoS)، كە یەكەم هەنگاوە لە پرۆسەی هێرشێكی ئاڵۆزدا.


نووسەر دەڵێت، زۆر گرنگە سروشتی ئەو هێرشانە بزانرێت، چونكە ناتوانرێ رووبەڕووی شتێك ببیتەوە كە زانیاری تەواوت لەبارەیەوە نەبێت، جیا لەوە هەوڵی تێگەیشتنی مەبەستی ئەنجامدەرانی هێرشەكە، زۆر جار لە فیلمەكانی هۆلیوود وا وێنای چەتەكانی ئینتەرنێت دەكرێت، كە لە ژوورێكی تاریك دانیشتوون و جۆرێكی تایبەت لە پۆشاكیان پۆشیوە، ئەوان لە درەنگانێكی شەودا هەوڵی ئەنجامدانی هێرشەكانیان دەدەن.


راستییەكەی هێرشە ئەلیكترۆنییەكان پێویستی بە بودجەیەكی گەورە و كات و ئامادەسازی زۆر هەیە و ژمارەیەكی زۆری هاككەرز تیایدا بەشداری دەكەن، هەندێك جاریش حكوومەتەكان بۆ كردنەئامانجی حكوومەتی تر سەرپەرشتی دەكەن، بێ رەچاوكردنی ئەنجامدەر كە ئاژانسێكی حكوومەتی بێ یان رێكخراوێكی تاوانكار، رەنگە سەرت سووڕ بمێنێت بەرانبەر بەدواییەكیی هەڕەمی و دابەشكاریی ئەرك و هاریكاریی پێویست بۆ ئەنجامدانی ئەو هێرشانە.


هەروەها سەیر نییە كە ژمارەیەكی زۆری هاككەرز یان تیمێكی تەواویان بۆ جێبەجێكردنی ئەركی دیاریكراو تەرخان دەكرێن، وەك دانانی جەفرەی و شاردنەوەی پێوەندییەكان و دابینكردنی ژێرخان بۆ پاراستنی حیسابات و تۆڕەكان و مامەڵەكردن لەگەڵ پارە و دراوی ئەلیكترۆنی (بتكوین).


نووسەر دووپاتی دەكاتەوە كە چەتەی كەمتر رێكخراویش هەن، مەبەستی ئەوان دیاریكراو و سنووردارە، لەوانە چەتە سەرەتاییەكان (Scriptkids)، كە سوود لە خاڵی لاوازی سیستمەكانی كۆمپیۆتەر دەبینن بۆ بەدەستهێنان قازانجی كەم، بەڵام زۆر جار لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە دەگیرێن، چونكە زۆرجار لە ئەنجامی هەڵەیەك بۆشاییەكان دەدۆزنەوە و بە خراپی و بێ شاردنەوەی شوێنەوارەكانیان بەكاری دێنن، ئەوان پێیان وایە دەستكەوتێكی گەورەیان دەست كەوتووە و هەستێكی خەیاڵیان لا دروست دەبێت كە كارامەن، بەڵام لە كۆتاییدا لە تەنیا دزێكی ئاسایی زیاتر نین.


بۆیە لەسەر بنەمای پاڵنەرەكانیان، چەند جۆرێك هێرشی ئەلیكترۆنی هەیە، وەك تۆڵەكەرەوەكان (avengers)، بەكرێگیراوەكان (mercenaries)، چالاكان (activists)، وڵاتان (states)، رێكخراوە تاوانكارەكان (criminal organizations)، تیرۆریستان (terrorists). بەڵام ئەوانە هەموو جۆرەكانی هێرشبەران نین، جیا لەوە ئاستی هێرشەكان لە یەكتر جیاوازن.


كات هۆكارێكی گرنگ و یەكلاكەرەوەیە لە كاریگەریی هێرشی ئەلیكترۆنیدا، بێ رەچاوكردنی هێرشە سەرەتاییەكان، هێرشە رێكخراوەكان پێویستیان بە ئامادەسازی و رێكخستنێكی زۆر ورد هەیە، كە رەنگە پێویست بە ماوەیەكی دوورودرێژی چاودێری بكات، لە نێوان شەش مانگ بۆ چەند ساڵێك، بۆیە هێرشەكە دوای ئامادەسازییەكی درێژخایەن جێبەجێ دەكرێت، كە چەندان ستراتیجیەت لەخۆ دەگرێت، لەوانە هەڵاتن یان دزەكردنی پێچەوانە و پرۆسەی چاولادان و شاردنەوە، ئەوەیش ئەركی بەرگریكاران دژ بە هێرشەكە سەخت دەكات.


رەنگە هەندێك لەوانەی دووچاری هێرشی ئەلیكترۆنی بوونە، وا تێبگەن كە دەزانن كەی هێرش كراوەتە سەریان، بەڵام ئەوان نایزانن كە هێرشەكە بەر لە چەند مانگێكەوە كراوە، لە رێگەی چەند هەڵمەتێكی داودانانەوە، كە رەنگە چەند بەشێكی دیاریكراوی سیستمی كۆمپیۆتەری دامەزراوەكەی كردبێتە ئامانج.   


زۆرجاریش رێكخراوە تاوانكارییەكان بەر لە هێرشی گەورە، شتی بچووك ئەنجام دەدەن بۆ زانینی حیسابات و شوێنە ستراتیجییەكانی پێویست بۆ هێرشە گەورەكە، ئەوان ستراتیجیەتی هاوشێوە بەكار دێنن بۆ زیادكردنی قازانج و كەمكردنەوەی مەترسییەكان، بۆیە ئەوان سوود لە كات وەردەگرن بۆ ئەنجامدانی كاری زانیاری وەرگرتن.


بێ رەچاوكردنی ئاستی كارامەیی چەتە ئەلیكترۆنییەكان، ئەوان لە كۆتاییدا مرۆڤن و هەڵە دەكەن، بەوەیش دەكەونە دەستی حكوومەت و دەزگا بەرگریكارەكانەوە، لەو هەڵانەیش، بەكارهێنانی هەمان ئامراز و فێڵ و تۆڕەكان، كە دەبێتە هۆی ئاشكرابوونیان، بەكارهێنانی هەمان تۆڕ بۆ كاری كەسی و پیشەكەوە، نەزانینی بەهای كردەنی ئەوەی دەستیان كەوتووە، كردنی كارەكەیان بە كارێكی ئاسایی و لەبیركردنی بەكارهێنانی پرۆگرامی خۆشاردنەوە و پێوەندیكردنی جفرەدار لە تۆڕی ئینتەرنێت، ئەوەیش ئاشكرایان دەكات. 


لە كۆتادا نووسەر دەڵێت، رووبەڕووبوونەوەی چەتە ئەلیكترۆنییەكان تەنیا بە لایەنی تەكنیكییەوە نابێت، چونكە ئامرازەكان تەنیا هۆكارن نەوەك ئامانج، دواتر رەنگە هێرشی جیاواز و لە كاتی جیاجیا بە رژدی وەرنەگیرێت، كەچی رەنگە ئەوانە بەشێك بن لە ستراتیجیەتی هێرشێكی فرەوان، بۆیە پێویستە هەر هێرشێكی ئەلیكترۆنی بچووك، پێویستی بە وریایی هەیە.    

بابەتی زیاتر

سەرجەم مافەکانی پارێزراوە KNA . Copyright 2020 - Knanews.net ©